Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa yêu cầu các đơn vị trực thuộc tăng cường kiểm tra việc thực hiện chủ trương giảm mặt bằng lãi suất tại các ngân hàng thương mại sau khi ghi nhận hiện tượng một số nhà băng điều chỉnh tăng lãi suất huy động trong thời gian gần đây. Động thái này được xem là bước đi quyết liệt nhằm duy trì ổn định thị trường tiền tệ, giảm chi phí vốn và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn tín dụng với mức lãi suất hợp lý.
Theo chỉ đạo mới, các chi nhánh NHNN tại các khu vực phải tổ chức làm việc với các ngân hàng thương mại trên địa bàn để quán triệt việc thực hiện nghiêm các chủ trương điều hành lãi suất. Đồng thời, cơ quan quản lý yêu cầu tăng cường thanh tra, giám sát và xử lý các trường hợp vi phạm nếu phát hiện ngân hàng không tuân thủ định hướng giảm mặt bằng lãi suất.
Vì sao Ngân hàng Nhà nước yêu cầu kiểm tra các nhà băng?
Trong những tháng gần đây, NHNN liên tục phát đi thông điệp yêu cầu các tổ chức tín dụng duy trì mặt bằng lãi suất ổn định để hỗ trợ nền kinh tế. Sau các cuộc họp điều hành vào tháng 4, nhiều ngân hàng đã giảm lãi suất huy động từ 0,2% đến 0,5% mỗi năm đối với các kỳ hạn trung và dài hạn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn còn một số ngân hàng triển khai chương trình cộng thêm lãi suất hoặc điều chỉnh tăng lãi suất huy động nhằm thu hút dòng tiền gửi.
Việc tăng lãi suất huy động có thể khiến chi phí vốn của ngân hàng gia tăng. Khi chi phí huy động tăng, áp lực tăng lãi suất cho vay cũng xuất hiện, từ đó ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp và người dân. Đây là nguyên nhân khiến cơ quan quản lý phải tăng cường giám sát để tránh tình trạng cạnh tranh lãi suất không lành mạnh giữa các tổ chức tín dụng.
Nhiều ngân hàng vẫn áp dụng lãi suất ưu đãi cao
Dù mặt bằng lãi suất niêm yết đã giảm đáng kể so với trước đây, thị trường vẫn ghi nhận một số chương trình huy động vốn với mức lãi suất thực tế khá cao. Một số ngân hàng áp dụng hình thức cộng thêm lãi suất hoặc lãi suất thỏa thuận dành cho khách hàng gửi số tiền lớn, khiến mức sinh lời có thời điểm lên tới 8-9% mỗi năm.
Bên cạnh đó, nhiều báo cáo khảo sát cho thấy lãi suất thực tế tại quầy hoặc trong các hợp đồng tiền gửi thỏa thuận có thể cao hơn mức công khai trên website của ngân hàng. Điều này khiến cơ quan quản lý đặc biệt quan tâm và yêu cầu các đơn vị liên quan tăng cường kiểm tra để đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động huy động vốn.
Tác động đối với người gửi tiền và doanh nghiệp
Đối với người gửi tiền, việc một số ngân hàng tăng lãi suất huy động giúp nâng cao lợi nhuận từ các khoản tiết kiệm. Tuy nhiên, xét trên phạm vi toàn nền kinh tế, mục tiêu của NHNN là giữ ổn định mặt bằng lãi suất nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn với chi phí thấp hơn.
Khi lãi suất cho vay được duy trì ở mức hợp lý, doanh nghiệp có thể mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh, tăng khả năng đầu tư và tạo thêm việc làm. Đây là một trong những giải pháp quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh nhu cầu vốn của thị trường đang gia tăng.
Ngoài ra, việc kiểm soát cuộc đua lãi suất giữa các ngân hàng còn góp phần bảo đảm sự ổn định của hệ thống tài chính, hạn chế những rủi ro phát sinh từ cạnh tranh huy động vốn quá mức.
NHNN tiếp tục tăng cường giám sát thị trường tiền tệ
Theo yêu cầu mới, các chi nhánh NHNN khu vực phải thường xuyên theo dõi diễn biến lãi suất trên địa bàn, đồng thời báo cáo ngay các trường hợp vi phạm cho cơ quan quản lý trung ương. Những ngân hàng không thực hiện đúng chỉ đạo có thể bị xử lý theo quy định hiện hành.
Động thái này cho thấy quyết tâm của NHNN trong việc duy trì ổn định mặt bằng lãi suất, kiểm soát chi phí vốn và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Trong bối cảnh tín dụng tiếp tục mở rộng và nhu cầu huy động vốn gia tăng, việc tăng cường thanh tra, kiểm tra được kỳ vọng sẽ giúp thị trường tiền tệ vận hành minh bạch, ổn định và hiệu quả hơn trong thời gian tới.
