Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng mạnh đang tạo thêm sức ép lên thị trường nợ, đặc biệt khi các nhà đầu tư nắm giữ chứng khoán bảo đảm bằng thế chấp (MBS) điều chỉnh danh mục để kiểm soát rủi ro lãi suất. Hoạt động phòng hộ này có thể thúc đẩy thêm các giao dịch bán trái phiếu, khiến lợi suất tiếp tục tăng và tạo ra hiệu ứng dây chuyền trên thị trường tài chính.
Theo Reuters ngày 12/10/2026, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng khoảng 1,3 điểm phần trăm kể từ cuối tháng 2, trong khi lợi suất kỳ hạn 30 năm tăng khoảng 1 điểm phần trăm. Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh giá dầu leo thang làm gia tăng lo ngại lạm phát, đồng thời củng cố kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể tiếp tục nâng lãi suất trong 12 tháng tới.
Lạm phát và kỳ vọng lãi suất gây sức ép lên trái phiếu Mỹ
Lợi suất trái phiếu Mỹ tăng phản ánh những thay đổi trong kỳ vọng của nhà đầu tư về lạm phát, chính sách tiền tệ và khả năng sinh lời của các tài sản tài chính. Khi giá năng lượng tăng do căng thẳng địa chính trị, chi phí sản xuất và vận chuyển có thể tăng theo, khiến áp lực lạm phát kéo dài hơn dự kiến.
Trong bối cảnh đó, thị trường có thể điều chỉnh kỳ vọng theo hướng Fed duy trì lãi suất cao lâu hơn hoặc tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ. Lợi suất trái phiếu tăng cũng khiến các trái phiếu đang lưu hành với mức lãi suất thấp trở nên kém hấp dẫn hơn, qua đó gây áp lực giảm giá.
Đáng chú ý, lãi suất vay thế chấp cố định kỳ hạn 30 năm tại Mỹ đã tăng lên khoảng 7,4%, gần mức cao nhất trong ba năm. Chi phí vay mua nhà cao khiến nhiều người đi vay không còn động lực tái cấp vốn để hưởng mức lãi suất thấp hơn. Sự thay đổi này tác động trực tiếp đến dòng tiền dự kiến từ các chứng khoán được hình thành trên cơ sở những khoản vay thế chấp.
Hoạt động phòng hộ MBS có thể khuếch đại đà tăng lợi suất
Chứng khoán bảo đảm bằng thế chấp (MBS) là công cụ tài chính được hình thành từ các nhóm khoản vay mua nhà. Nhà đầu tư nắm giữ MBS nhận dòng tiền từ khoản thanh toán gốc và lãi của người vay.
Khi lãi suất giảm, người vay thường có xu hướng tái cấp vốn để được hưởng chi phí vay thấp hơn. Ngược lại, khi lãi suất tăng, động lực tái cấp vốn suy yếu, khiến các khoản vay hiện hữu có thể kéo dài lâu hơn dự kiến. Điều này làm thay đổi mức độ nhạy cảm của MBS trước biến động lãi suất.
Để hạn chế rủi ro, nhà đầu tư có thể bán hợp đồng tương lai trái phiếu Kho bạc Mỹ hoặc điều chỉnh vị thế thông qua các công cụ phái sinh lãi suất. Những giao dịch này tạo thêm áp lực bán trên thị trường trái phiếu, có khả năng đẩy lợi suất tăng mạnh hơn.
Dữ liệu được Reuters dẫn lại cho thấy MBS đã hoạt động kém hơn đáng kể so với trái phiếu Kho bạc Mỹ có thời hạn tương đương trong tháng 9. Theo nghiên cứu của Annaly Capital Management, mức chênh lệch hiệu suất bất lợi đạt 96 điểm cơ bản, lớn nhất kể từ giai đoạn biến động của hệ thống ngân hàng vào tháng 3/2023.
Trong khi đó, AGNC Investment Corp ghi nhận chênh lệch lợi suất giữa MBS và trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng khoảng 13 điểm cơ bản trong tháng 9, lên 125 điểm cơ bản. Những dữ liệu này cho thấy áp lực trên thị trường MBS đang gia tăng, dù chưa đủ cơ sở để khẳng định hoạt động phòng hộ là nguyên nhân chính khiến lợi suất trái phiếu tăng.
Lợi suất ổn định có thể giúp giảm áp lực bán
Mặc dù hoạt động phòng hộ có thể khuếch đại biến động, mức độ ảnh hưởng thực tế vẫn chưa được xác định rõ. Thị trường thế chấp Mỹ hiện cũng không còn đủ lớn để tạo ra tác động tương tự giai đoạn trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.
Bên cạnh đó, khi lãi suất duy trì ở mức cao, ngày càng nhiều khoản vay thế chấp không còn hấp dẫn đối với hoạt động tái cấp vốn. Điều này có thể làm giảm nguy cơ các khoản vay được hoàn trả sớm hơn dự kiến, qua đó hạn chế nhu cầu điều chỉnh vị thế và phòng hộ bổ sung của nhà đầu tư MBS.
Nếu lợi suất ổn định quanh mức hiện tại, áp lực bán phát sinh từ hoạt động phòng hộ có thể dần suy yếu. Ngược lại, nếu lợi suất tiếp tục tăng do kỳ vọng Fed thắt chặt chính sách, các giao dịch phòng hộ có thể tiếp tục khuếch đại biến động trên thị trường trái phiếu.
Tác động đến thị trường tài chính và nhà đầu tư
Lợi suất trái phiếu Mỹ là một trong những chỉ báo quan trọng đối với thị trường tài chính toàn cầu. Khi lợi suất tăng, chi phí huy động vốn của doanh nghiệp và chính phủ có thể tăng theo, đồng thời làm thay đổi cách nhà đầu tư phân bổ tài sản giữa trái phiếu, cổ phiếu, vàng và tiền mặt.
Đối với thị trường chứng khoán, lãi suất cao có thể làm giảm giá trị hiện tại của dòng tiền trong tương lai, gây sức ép lên định giá cổ phiếu, đặc biệt là những doanh nghiệp tăng trưởng phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn bên ngoài.
Với vàng, lợi suất trái phiếu tăng có thể làm giảm sức hấp dẫn tương đối của kim loại quý do vàng không tạo ra thu nhập định kỳ. Tuy nhiên, nhu cầu trú ẩn trước rủi ro địa chính trị và lạm phát vẫn có thể hỗ trợ giá vàng trong một số giai đoạn.
Nhìn chung, đà tăng lợi suất trái phiếu Mỹ hiện xuất phát chủ yếu từ lo ngại lạm phát và kỳ vọng chính sách tiền tệ, trong khi hoạt động phòng hộ MBS có thể tạo thêm hiệu ứng khuếch đại. Nhà đầu tư cần theo dõi diễn biến giá năng lượng, dữ liệu lạm phát và định hướng của Fed để đánh giá những thay đổi tiếp theo trên thị trường tài chính.
