Lợi suất trái phiếu đang trở thành một trong những yếu tố đáng chú ý đối với thị trường cổ phiếu châu Âu khi lợi suất trái phiếu chính phủ tăng lên mức cao hơn. Theo phân tích của UBS, lợi suất tăng thường tạo áp lực lên định giá cổ phiếu, nhưng mức độ tác động không giống nhau giữa các giai đoạn và nhóm doanh nghiệp. Đáng chú ý, nguyên nhân khiến lợi suất tăng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định phản ứng của thị trường.
Lợi suất trái phiếu tăng gây áp lực lên cổ phiếu châu Âu
Theo UBS, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng từ 3,94% vào cuối tháng 2 lên hơn 5% vào thời điểm báo cáo được công bố. Trong cùng khoảng thời gian, lợi suất thực tăng từ 1,68% lên 2,67%. Diễn biến này tạo ra sức ép nhất định đối với định giá cổ phiếu, đặc biệt khi nhà đầu tư sử dụng lợi suất trái phiếu làm một trong những cơ sở để đánh giá mức sinh lời kỳ vọng của tài sản rủi ro.
Dữ liệu UBS cho thấy kể từ đầu tháng 3, trong những tuần lợi suất trái phiếu 10 năm tăng, trung bình chỉ khoảng 42% số cổ phiếu tính theo tỷ trọng trong chỉ số MSCI Europe tăng giá. Con số này tăng lên 64% trong những tuần lợi suất giảm. Điều này cho thấy khi lợi suất đi lên, độ rộng của thị trường cổ phiếu có xu hướng bị thu hẹp.
UBS ước tính, nếu kiểm soát yếu tố lợi nhuận của chỉ số, mỗi mức tăng thêm 10 điểm cơ bản của lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm có thể khiến khoảng 1 điểm phần trăm tỷ trọng của chỉ số không còn tham gia vào đà tăng. Nói cách khác, thị trường không nhất thiết phải giảm mạnh khi lợi suất tăng, nhưng số lượng cổ phiếu có khả năng duy trì đà tăng có thể giảm dần.
Mức lợi suất và tốc độ tăng đều quan trọng
Một điểm đáng chú ý trong phân tích của UBS là tác động của lợi suất trái phiếu không chỉ phụ thuộc vào mức lợi suất hiện tại mà còn phụ thuộc vào tốc độ tăng.
Khi lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm duy trì dưới 3%, ngay cả trường hợp lợi suất tăng hơn 20 điểm cơ bản trong một tuần, hơn 57% số cổ phiếu trong chỉ số vẫn tăng giá. Trong môi trường này, lợi suất tăng có thể được thị trường xem như tín hiệu cho thấy triển vọng tăng trưởng kinh tế đang được cải thiện.
Tuy nhiên, khi lợi suất nằm trong khoảng 4%-4,5%, phản ứng của thị trường trở nên rõ rệt hơn. UBS cho biết độ rộng thị trường giảm từ khoảng 60% trong những tuần lợi suất giảm xuống còn khoảng 30% khi lợi suất tăng hơn 20 điểm cơ bản. Khi lợi suất vượt 4,5%, bản thân mức lợi suất cao không nhất thiết tạo ra tác động tiêu cực đáng kể; vấn đề nằm nhiều hơn ở những đợt tăng mạnh trong thời gian ngắn.
Nguyên nhân là khi lợi suất tăng, lãi suất chiết khấu được sử dụng để định giá dòng tiền tương lai cũng tăng theo. Khi đó, nhà đầu tư cần doanh nghiệp tạo ra mức tăng trưởng lợi nhuận cao hơn để biện minh cho mức định giá hiện tại. Những doanh nghiệp không đáp ứng được yêu cầu này có thể chịu áp lực điều chỉnh định giá.
Vì sao lợi suất tăng vẫn có thể là tín hiệu tích cực?
Mặc dù lợi suất trái phiếu tăng thường tạo áp lực lên định giá cổ phiếu, UBS cho rằng bối cảnh hiện tại có một điểm khác biệt quan trọng: lợi suất đang tăng chủ yếu vì triển vọng tăng trưởng được củng cố và mở rộng sang nhiều lĩnh vực.
Theo UBS, đây không đơn thuần là kết quả của việc phần bù kỳ hạn tăng hoặc một cú sốc lạm phát. Một chu kỳ mở rộng năng lực công nghiệp đang hình thành trên nhiều lĩnh vực như quốc phòng, thiết bị phục vụ AI, cơ sở hạ tầng và năng lượng. Những ngành này có đặc điểm sử dụng vốn và dòng tiền khác đáng kể so với nền kinh tế dịch vụ, qua đó có thể tác động đến mặt bằng lãi suất.
Điều này giải thích tại sao lợi suất trái phiếu tăng không đồng nghĩa toàn bộ thị trường cổ phiếu sẽ suy yếu. Nếu lợi suất tăng cùng với tăng trưởng kinh tế và lợi nhuận doanh nghiệp cải thiện, một số nhóm cổ phiếu vẫn có khả năng duy trì kết quả tích cực.
Cổ phiếu nào nhạy cảm hơn với lợi suất?
Trong môi trường lợi suất tăng, mức độ nhạy cảm của từng cổ phiếu đối với biến động lợi suất là khác nhau. UBS cho rằng những doanh nghiệp có hệ số beta thấp hơn đối với lợi suất tăng có thể ít chịu ảnh hưởng hơn, đặc biệt khi doanh nghiệp có mức định giá tương đối thấp và triển vọng lợi nhuận vẫn còn dư địa cải thiện.
Theo phân tích của UBS, vấn đề không đơn giản nằm ở việc một cổ phiếu thuộc nhóm chu kỳ hay phòng thủ. Điều quan trọng hơn là tốc độ tăng trưởng lợi nhuận có đủ mạnh để bù đắp cho áp lực thu hẹp hệ số định giá hay không.
Trong trường hợp lợi nhuận doanh nghiệp tăng nhanh trong khi mức định giá ban đầu không quá cao, tác động từ việc lợi suất tăng có thể được hấp thụ tốt hơn. Đây cũng là lý do UBS chú ý đến nhóm cổ phiếu giá trị có tính chu kỳ, nơi vừa có mức định giá tương đối thấp vừa có khả năng hưởng lợi từ tăng trưởng lợi nhuận.
Lợi suất trái phiếu tiếp tục là biến số quan trọng
Diễn biến lợi suất trái phiếu đang trở thành một yếu tố quan trọng khi đánh giá triển vọng của thị trường cổ phiếu châu Âu. Lợi suất tăng có thể gây sức ép lên định giá, nhưng tác động thực tế còn phụ thuộc vào mức lợi suất, tốc độ tăng và nguyên nhân đứng phía sau diễn biến này.
Trong bối cảnh lợi suất tăng cùng với tăng trưởng kinh tế và lợi nhuận doanh nghiệp được cải thiện, thị trường có thể phân hóa mạnh thay vì đồng loạt giảm. Vì vậy, nhà đầu tư cần theo dõi đồng thời diễn biến lãi suất, lợi suất trái phiếu, tăng trưởng lợi nhuận và mức định giá của từng nhóm cổ phiếu thay vì chỉ nhìn vào một biến số riêng lẻ.
Những thay đổi của lợi suất trái phiếu không chỉ ảnh hưởng đến thị trường trái phiếu mà còn có thể tác động trực tiếp đến cách nhà đầu tư định giá cổ phiếu và phân bổ dòng vốn trên thị trường tài chính.
