Iran đang tăng cường các biện pháp kiểm soát hoạt động hàng hải tại Eo biển Hormuz, trong bối cảnh căng thẳng giữa Tehran và Washington tiếp tục ảnh hưởng đến tuyến vận tải chiến lược này. Theo thông tin được Reuters dẫn lại trên Investing.com, Iran cảnh báo các tàu không tuân thủ những quy định quá cảnh có thể phải đối mặt với các biện pháp xử phạt, thậm chí bị bắt giữ.
Động thái này cho thấy Tehran đang muốn củng cố quyền kiểm soát đối với hoạt động hàng hải tại Hormuz, đồng thời tạo thêm sức ép trong các cuộc đối đầu liên quan đến việc mở lại tuyến đường biển quan trọng. Diễn biến mới cũng làm gia tăng sự quan tâm của thị trường năng lượng bởi Eo biển Hormuz giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ và khí tự nhiên từ khu vực Vùng Vịnh.
Trước đó, Iran đã nhiều lần tuyên bố Eo biển Hormuz sẽ tiếp tục bị hạn chế cho đến khi Mỹ đáp ứng những điều kiện liên quan đến thỏa thuận tạm thời giữa hai bên. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cũng cho biết tuyến đường thủy này sẽ tiếp tục bị phong tỏa cho đến khi Washington thực hiện các điều khoản được thống nhất trước đó.
Vì sao Eo biển Hormuz có vai trò quan trọng?
Eo biển Hormuz nằm giữa Iran và Oman, kết nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và Biển Arab. Đây là một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới, đặc biệt đối với dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng.
Một lượng lớn dầu mỏ xuất khẩu từ các quốc gia như Saudi Arabia, Iraq, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, Kuwait, Qatar và Iran phải đi qua khu vực này để tiếp cận các thị trường tiêu thụ tại châu Á và những khu vực khác. Theo các phân tích thị trường, khoảng 20–22% nguồn cung dầu toàn cầu từng đi qua Eo biển Hormuz, tương đương hơn 20 triệu thùng dầu mỗi ngày.
Chính vì vậy, bất kỳ sự gián đoạn đáng kể nào tại Hormuz đều có thể tác động nhanh đến nguồn cung năng lượng toàn cầu. Khi hoạt động vận tải bị hạn chế, các doanh nghiệp vận tải biển có thể phải thay đổi hành trình, trong khi các nhà nhập khẩu dầu có nguy cơ phải đối mặt với chi phí vận chuyển và bảo hiểm cao hơn.
Hoạt động hàng hải tại Hormuz tiếp tục bị gián đoạn
Tình hình vận tải qua Eo biển Hormuz đã có dấu hiệu suy giảm đáng kể trong những tuần gần đây. Dữ liệu theo dõi tàu được Kpler công bố cho thấy phần lớn tàu đi qua khu vực đã lựa chọn tuyến vận chuyển phía nam được Liên Hợp Quốc cho phép dọc bờ biển Oman.
Một số dữ liệu khác cho thấy lượng tàu hàng hóa đi qua Hormuz ở mức rất thấp. Trong một ngày được ghi nhận vào giữa tháng 8, chỉ có sáu tàu chở hàng đi qua, trong khi không có tàu chở dầu thô cỡ lớn hoặc tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng nào được ghi nhận đi qua tuyến đường này.
Việc các hãng vận tải chủ động hạn chế hoặc thay đổi tuyến đường cho thấy rủi ro địa chính trị đang trở thành yếu tố quan trọng trong hoạt động vận tải quốc tế. Không chỉ vấn đề an ninh hàng hải được quan tâm, các doanh nghiệp còn phải tính đến nguy cơ bị ảnh hưởng bởi các biện pháp kiểm soát hoặc xử phạt từ các bên liên quan.
Nguy cơ tác động đến giá dầu
Eo biển Hormuz đóng vai trò quan trọng đối với thị trường dầu mỏ nên bất kỳ thông tin nào liên quan đến việc đóng cửa, hạn chế hoặc kiểm soát hoạt động hàng hải đều có thể nhanh chóng tác động đến giá dầu thế giới.
Trong phiên đầu tuần 17/8, giá dầu Brent đã tăng 2,7% lên 90,87 USD/thùng, trong khi dầu WTI tăng 2,6% lên 84,50 USD/thùng khi thị trường đánh giá lại nguy cơ gián đoạn nguồn cung kéo dài từ khu vực Vùng Vịnh.
Nếu hoạt động vận chuyển qua Hormuz tiếp tục bị hạn chế trong thời gian dài, thị trường có thể phải đối mặt với áp lực nguồn cung lớn hơn. Giá dầu tăng cao cũng có khả năng tạo thêm áp lực lên chi phí vận tải, sản xuất và lạm phát tại nhiều nền kinh tế.
Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng thực tế sẽ phụ thuộc vào thời gian gián đoạn, khả năng sử dụng các tuyến vận tải thay thế và phản ứng của các quốc gia xuất khẩu dầu. Các doanh nghiệp năng lượng và nhà đầu tư vì thế đang theo dõi sát những diễn biến mới tại khu vực.
Căng thẳng Mỹ – Iran tiếp tục là tâm điểm
Việc Iran cảnh báo xử phạt hoặc bắt giữ các tàu vi phạm quy định quá cảnh diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Tehran và Washington chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Bản ghi nhớ tạm thời được hai bên ký vào ngày 17/6/2026 nhằm tạo khuôn khổ cho các cuộc đàm phán đã hết hiệu lực mà chưa đạt được một thỏa thuận lâu dài.
Iran tiếp tục yêu cầu Mỹ dỡ bỏ phong tỏa hải quân tại các cảng của nước này, giải phóng tài sản bị đóng băng, gỡ bỏ các biện pháp trừng phạt dầu mỏ và chấm dứt các hoạt động quân sự. Trong khi đó, Washington vẫn duy trì sức ép kinh tế và quân sự đối với Tehran.
Trong bối cảnh này, Eo biển Hormuz không chỉ là vấn đề an ninh hàng hải mà còn trở thành một trong những điểm nóng có khả năng tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng và kinh tế toàn cầu. Việc Iran tăng cường kiểm soát tàu thuyền có thể khiến các doanh nghiệp vận tải phải thận trọng hơn, đồng thời khiến nhà đầu tư tiếp tục đặt yếu tố địa chính trị vào quá trình đánh giá triển vọng giá dầu và các nhóm tài sản liên quan.
